އުމުރުން 79 އަހަރުގައި، އަދި އެހާ ބަލިކޮށް އުޅުއްވަމުން ވެސް ޕީއެޗްޑީ ނެންގެވި ބޭނުމަކީ ކޮބައިތޯ އެހުމުން ޝައިހު މުހައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހިމް އަޅުގަނޑުމެން ގެންދެވީ އުމުރުން އެންމެ 11 އަހަރުގެ ހަނދާންތަކަށެވެ. އެއީ ގުރުއާނަށް ހިތުގައި އޮތް ލޯތްބެއްގެ ބޮޑުކަމުން އެހާ ހަގު އުމުރުގައި ގުރުއާން ހިތުދަސް ކުރައްވައި، އިލްމު އުނގެނުމުގައި އެންމެ މަތީ ހަރުފަތަށް ވަޑައިގަތުމުގެ ދަތުރު ފެއްޓެވި ހިސާބެވެ.
"އެ ދަތުރު އަޅުގަނޑު ފެށީ 1958 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހުގެ އަށް ވަނަ ދުވަހު ފުވައްމުލަކުން. އެ ދަތުރު ފެށީ އޮޑިއެއްގައި،" ގުރުއާން ހިތުދަސް ކުރެއްވި ކަމުގެ ސެޓްފިކެޓް، އޭރުގެ ބޮޑުވަޒީރު އިބްރާހިމް ނާސިރުގެ އަތްޕުޅުން ހާސިލު ކުރެއްވުމަށް އުފަން ރަށް ފުވައްމުލަކުން މާލެ އަށް ފެއްޓެވި ދަތުރާ ގުޅޭ ގޮތުން ޝައިހު ރަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.
ނަމަވެސް އެ ދަތުރުގައި ދިމާވީ ވަރަށް ހިތާމަވެރި ގޮތެކެވެ. މާލެ އަށް ދަތުރުކުރައްވާތާ 17 ދުވަސް ފަހުން ބެހިގެން ގޮސް ދެވުނީ އިންޑިއާގެ ވެލިނޮކޮމް ކިޔާ ރަށަކަށެވެ. އެކަމަކު، އެ ދަތުރުގައި ވެސް ޝައިހު ރަޝީދު އިސްކަން ދެއްވީ ކިޔަވައި ވިދާޅުވުމަށެވެ. ކިޔެވުން ނޫން ކަމެއް ނުކުރެއްވި އެވެ. އިންޑިއާގައި ހޭދަކުރެއްވި ތިން އަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ވެއްލޫރުގެ ބީއެސްއޭ ކޮލެޖުގައި ކިޔަވައި ވިދާޅުވި އެވެ.
އުމުރުން އެންމެ 14 ވަރަކަށް އަހަރުގައި ތިން އަހަރެއްގެ ރޯދަމަހު ވެއްލޫރުގެ ތިން މިސްކިތެއްގައި އިމާމުވެ ތަރާވީހު ނަމާދު ކުރެއްވި އެވެ.
ގުރުއާން ހިތުދަސްކުރެއްވި ކަމުގެ ސެޓްފިކެޓް ބޮޑުވަޒީރު ނާސިރުގެ އަތްޕުޅުން ލިބިވަޑައިގަތީ އިންޑިއާގެ އެ ދަތުރަށް ފަހު އެވެ. މާލެ އަށް ވެސް ވަޑައިގެންނެވުނީ ޕާސްޕޯޓް ހެއްދުމަށްޓަކައި ސްރީ ލަންކާގެ ކޮލަމްބޯ އަށް ވަޑައިގެން، ކަނޑުމަގުން 40 ދުވަހުގެ ދަތުރަކަށް ފަހު އެވެ. އެ އުނދަގޫ ދަތުރަށް ފަހު، ގުރުއާން ހިތުދަސް ކުރައްވާފައިވާ ކަމުގެ ސެޓްފިކެޓް ޑިސެމްބަރު 3، 1961 ގައި ނާސިރުގެ އަތްޕުޅުން ހޯއްދެވި އެވެ.
އޭގެ ފަހުން ޝައިހު ރަޝީދު ފަހަތަކަށް ނުބަލައްވަ އެވެ. ފަހަރަކު ކަމެއް ނިންމަވަމުން ކުރިއަށް ވަޑައިގަތީ އުނގެނުމުގައި އެންމެ މަތީގައި ފައި ހަރުލެއްވުމަށެވެ. އަރަބި ބަހާއި ގުރުއާނާއި އިސްލާމީ ތައުލީމަށް ހުންނަ ޝައުގެއް ބޮޑުކަމުން އެންމެ ސިކުންތެއް ވެސް އެ ކަންކަމާ ދުރުގައި ހުންނެވުމަށް ދަތިވަނީ އެވެ. މިހާ ދުވަސްވީއިރު ވެސް ރާއްޖޭގެ ހާފިޒުންގެ ލިސްޓުގެ އެންމެ ކުރީގައި އޮތީ ޝައިހު ރަޝީދުގެ ނަމެވެ.
"އޭގެ ފަހުން އަޅުގަނޑު ފަހަތަކަށް ނުބަލަން. އަބަދުވެސް އުޅެނީ ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ކިޔެވޭތޯ؟ ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ދަސްކުރެވޭތޯ ބަލަމުން އަންނަނީ،" މިދިޔަ ސެޕްޓެމްބަރު 25 ގައި އުމުރުން 79 އަހަރުވި ޝައިހު ރަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.
ހާފިޒު ކަމުގެ ސެޓްފިކެޓް އަތަށް އެރުމާއެކު ދެން ޝައިހު ރަޝީދު ފެއްޓެވީ މަތީ ތައުލީމު ހާސިލް ކުރައްވަން މިސްރަށް ވަޑައިގަތުމުގެ ދަތުރެވެ. މިސްރަށް ވަޑައިގަތުމަށްޓަކައި ޓިކެޓެއް ދިނުމަށް އޭރުގެ ސަރުކާރުގައި އެދިވަޑައިގެންނެވި ނަމަވެސް އެ ކަން ކޮށް ނުދިނުމުން ޓިކެޓު ނެންގެވީ ވެސް އިންޑިއާގައި އިމާމުވެ ތަރާވީހު ނަމާދު ކުރެއްވުމުން އެކި މީހުން ދިން ފައިސާއިންނެވެ. ޓިކެޓު ނެގުމުގެ ކަންކަން ވެސް ކުރެއްވުނީ ވަރަށް ހާލުންނެވެ. އެ ޒަމާނުގައި ކަންކަން ހަމަޖެހިފައިވާ ގޮތުންނެވެ. އެކަމަކު، އެ ހުރިހާ ދަތިތަކާއެކު ވެސް ނޮވެމްބަރު 17، 1962 ގައި މިސްރަށް ވަޑައިގެން އަޒްހަރު ޔުނިވަސިޓީއާ ގުޅިވަޑައިގަތެވެ.
"އަޅުގަނޑު ނިދާ އެނދުގެ ފަޑިމަތީގައި އަބަދުވެސް އޮންނާނެ އަރަބި ފޮތެއް. އަޅުގަނޑުގެ ބަހަކީ އަރަބި ބަސް ވިއްޔާ. މިހާރު ވެސް މިދަނީ ފޮތެއް ލިޔަމުން--- ޝައިހު ރަޝީދު
ޝައިހު ރަޝީދު ވަނީ އެ ޔުނިވަސިޓީން ފަސް ސެޓްފިކެޓެއް ހާސިލު ކުރައްވައިފަ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކޮމްޕަރޭޓިވް ލޯ އިން ހެއްދެވި މާސްޓާސް ވެސް ހިމެނެ އެވެ.
މާސްޓާސްއާ ހިސާބުން ނިންމައިލައްވަން ޝައިހް ރަޝީދު ބޭނުން ނުވީ އިލްމަށް ހުރި ލޯތްބެއްގެ ބޮޑުކަމުންނެވެ.
"އިލްމު އުނގެނުމާއި އެހެން މީހުންނަށް އިލްމު އުގަންނައި ދޭން އަޅުގަނޑު އަބަދުވެސް ބޭނުންވޭ. އަޅުގަނޑު ވިލާ ކޮލެޖުގައި ވެސް އަށް އަހަރު މާސްޓާސް ޑިގްރީ އަށް ކިޔަވައި ދިނިން،" ޝައިހު ވިދާޅުވި އެވެ.
ޕީއެޗްޑީ އަށް 47 އަހަރު ކުރިން ރަޖިސްޓަރީކުރެއްވި
ފަތުވާ މަޖިލީހުގެ ރައީސްގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި ޝައިހު ރަޝީދު މި އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ 24 ގައި ޕީއެޗްޑީ ފުރިހަމަ ކުރެއްވި ނަމަވެސް އޭގެ ބިންގާ އެޅުއްވީ މީގެ 47 އަހަރު ކުރިންނެވެ. އަޒްހަރުގައި މާސްޓާސް ފުރިހަމަ ކުރެއްވުމަށް ފަހު، ޕީއެޗްޑީ ހެއްދެވުމަށް އޮގަސްޓް 1974 ގައި އެ ޔުނިވަސިޓީގައި ރަޖިސްޓަރީ ކުރެއްވި އެވެ. އޭރުގެ މައުލޫއުއަކީ ޝާފިއީ މަޒުހަބުގެ ވަރުގަދަ އިލްުމުވެރިއެއްގެ ފޮތްތަކާއި ފިގްހީ މައްސަލަތަކާ މެދު ބަހުސްކޮށް، ދިރާސާ ހެދުމެވެ.
ނަމަވެސް ކަން ދިމާކުރި ގޮތުން، ޕީއެޗްޑީ ހެެއްދެވުމަށް މަގުފަހި ކުރުމަށްޓަކައި ސައޫދީ އަރަބިއްޔާގައި ކިޔަވައި ދެއްވުމަށް ވަޑައިގެންނެވި ގޮތަށް އެ ހިސާބުން ޕީއެޗްޑީގެ ކަންކަން އެ ވަގުތަށް މަޑުޖެހުނީ އެވެ. ދިރިއުޅުމެއް ފައްޓަވަން ބޭނުންވިލެއް ބޮޑުކަމުން އެ ކަންކަން ނިންމުމަށްޓަކައި ވަކި ހިސާބަކުން މާލެ ވަޑައިގަތީ އެވެ.
"އަޅުގަނޑު [އޭރު ވެސް] އަޒުމް ކަނޑައަޅައިގެން ހުރީ ޕީއެޗްޑީ ހަދަން. އެކަމަކު އުމުރުން އޭރު 31 އަހަރު ވެއްޖެ. އެ ހިސާބަށް ދިޔައިރު، އަޅުގަނޑު ވެސް ބޭނުންވީ މީހަކާ އިންނަން،" އޮގަސްޓް 9، 1976 ގައި ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން މިހާރު 10 ކުދިންގެ ބައްޕަ އަދި 15 ކުދިންގެ ކާފަ ޝައިހު ރަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.
އަޒްހަރުގައި މާސްޓާސް ހެއްދެވުމަށް ފަހު، ސައޫދީގެ ރިޔާޒްގައި އަށް އަހަރު އަދި ދަންމާމުގައި ހަތަރު އަހަރު ކިޔަވައި ދެއްވައި، އަޒްހަރުގައި ޕީއެޗްޑީ އަށް ރަޖިސްޓަރީ ކުރެއްވި ނަމަވެސް ފަހުން ޝައިހު ރަޝީދު ނިންމެވީ ޕާކިސްތާނުގެ ލާހޯރުގެ ޔުނިވަސިޓީއަކުން ޕީއެޗްޑީ ހެއްދެވުމަށެވެ.
"އެއީ މިސްރު މާ ދުރުވުމާ ވެސް އެކު. ބޭނުން ނަމަ މިސްރުން ވެސް ނެގޭނެ،" އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުކަން 12 އަހަރު އަދި ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރުކަމާއި ޖަސްޓިސް އެންޑް އިސްލާމިކް އެފެއާޒް މިނިސްޓަރުކަން ވެސް ކުރެއްވި ޝައިހު ރަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.
އަމިއްލަ އަށް ޕާކިސްތާނަށް ވަޑައިގެން ޕީއެޗްޑީ އަށް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމުގެ ކަންކަން ހަމަޖައްސަން މީހަކާ ހަވާލު ކުރެއްވި އެވެ. އެކަމަކު ލާހޯރުގެ އެ ޔުނިވަސިޓީން "ރިޝްވަތަށް" ޑިމާންޑް ކުރާތީ އެކަން ވެސް އެ ހިސާބުން ހުއްޓައިލެއްވީ އެވެ.
ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނަށް ފަހު، މެލޭޝިއާގެ ޔުނިވާސިޓީއެއްގައި ޕީއެޗްޑީ އަށް ރަޖިސްޓަރީ ކުރައްވައި ކިޔެވުމުގެ ވަރަށް ބޮޑު ބައި ކުރިއަށް ގެންދެވި އެވެ. މީގެ 47 އަހަރު ކުރިން އަޒުމް ކަނޑައެޅުއްވި އެންމެ މަތީ ސަނަދު އަތަށް އެރުމުގެ ކޮޅުމަތި ފެނުނަސް އެ ދުވަސްވަރު ވެސް ޝައިހު ރަޝީދުގެ ނަސީބު އަތުގައި ނުހިފި އެވެ.
އޭރުގެ ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމްގެ ސަރުކާރުން ޖަސްޓިސް އެންޑް އިސްލާމިކް އެފެއާޒް މިނިސްޓްރީ އުފައްދައި، އެ ތަނުގެ މިނިސްޓަރަކަށް ޝައިހު ރަޝީދު އައްޔަން ކުރެއްވުމުން ޕީއެޗްޑީ އަށް ކިޔަވައި ވިދާޅުވާން ވަގުތެއް ލިބިވަޑައެއް ނުގަތެވެ.
އެއްގޮތަކުން ނުވިއްޔާ އެހެން ގޮތެއް ވެސް ފެންނާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން އޮންނަލެއް ބޮޑުކަމުން ޝައިހު ރަޝީދަށް ދުވަސްގަނޑަކަށް ފަހު އަލިމަގެއް ފެނުނީ ރާއްޖެ އިންނެވެ.
"202 ކޯޓު ބަލަހައްޓަމުން އެކި ރަށްރަށަށް ދަމުން ކުޑަކޮށް އުނދަގޫވީ. އަޅުގަނޑު ނާރާ އެންމެ ރަށެއް ވެސް ނުހުންނާނެ މިނިސްޓަރަކަށް ހުރިއިރު. ނަވާރަސަތޭކަ ނުވަދިހަ ތިނެއްގައި ޖަސްޓިސް އެންޑް އިސްލާމިކް އެފެއާޒް އުފެއްދެވީމާ އަޅުގަނޑުގެ މަސައްކަތް މާ ބޮޑުވީ،" ޝައިހު ރަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.
"އަޅުގަނޑުގެ މުއްދަތު [މެލޭޝިއާގެ ޔުނިވާސިޓީގައި ޕީއެޗްޑީ ނިންމަން ޖެހޭ މުއްދަތު] ހަމަވެއްޖެ. [ޕީއެޗްޑީ] ނިމެން ވަރަށް ކައިރި ވެފައި ހުއްޓާ މިހެން ދިމާވީ. ދެ ތިން ހަތަރު ފަހަރު ގޮސް ލިޔުންތައް ވެސް އުސްތާޒާ ހަވާލު ކުރެވުނު. އެއީ އަޅުގަނޑު ވަރަށް ދެރަވި [މެލޭޝިއާގެ ޔުނިވާސިޓީގައި ޕީއެޗްޑީ އަށް ކިޔެވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން] ދުވަސްވަރެއް."
ޕީއެޗްޑީ ހާސިލް ކުރެެއްވުމަށް ތިން ބުރަށް ކުރެއްވި މަސައްކަތް ވެސް ނާކާމިޔާބު ވުމުން ޝައިހު ކުޑަކޮށް މާޔޫސްވި އެވެ. ނަމަވެސް އެއްގޮތަކުން ނުވިއްޔާ އެހެން ގޮތެއް ވެސް ފެންނާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން އޮންނަލެއް ބޮޑުކަމުން ޝައިހު ރަޝީދަށް ދުވަސް ގަނޑަކަށް ފަހު އަލިމަގެއް ފެނުނީ ރާއްޖެ އިންނެވެ.
ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި 2016 ގައި އިސްލާމިކް ޔުނިވާސިޓީ އުފެއްދެވުމާއެކު، ޗާންސެލަރުކަމުގައި ޑރ. މުހައްމަދު ޝަހީމް އަލީ ސައީދު ހުންނެވި ދުވަސްވަރު އަނެއްކާ ވެސް ޕީއެޗްޑީގެ ވާހަކަ ފެއްޓެވި އެވެ.
"ޝަހީމަކީ ވަރަށް ރަނގަޅު، ވަރަށް ހިތްހެޔޮ ބޭފުޅެއް. އަޅުގަނޑުގެ ދަރިއެއް ކަހަލަ ބޭފުޅެއް. އަޅުގަނޑު ދެންނެވިން ބޭނުމޭ ޕީއެޗްޑީ އަށް ރަޖިސްޓަރީ ވާން. ވިދާޅުވީ ހުށަހަޅަން. ހުށަހެޅުމާއެކު ގަބޫލުވެއްޖެ. ﷲ ގެ ބާރު ހުރިހާ ތަނެއްގައި މާ ގަދަވާނެ،" އިސްލާމިކް ޔުނިވާސިޓީގައި ޕީއެޗްޑީ އަށް ކިޔަވައި ވިދާޅުވާން އުޅުއްވުމުން ބައެއް މީހުންގެ ނުރުހުން އަމާޒުވިކަން ފާހަގަ ކުރައްވަމުން ޝައިހު ރަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.
ބައެއް މީހުންގެ ނުރުހުންތަކާ ހެދި، ޕީއެޗްޑީ އަށް ކިޔަވައި ވިދާޅުވާން ޝައިހު ރަޝީދު ކޮންވެސް ވަރަކަށް ފަސް ވެސް ޖެހިވަޑައިގަތެވެ. އެކަމަކު، ޑރ. ޝަހީމްގެ ނަސޭހަތާއި އެދިވަޑައިގަތުމުގެ ސަބަބުން އިސްލާމިކް ޔުނިވާސިޓީގައި ޕީއެޗްޑީ އާއިގެން ޝައިހު ރަޝީދު ކުރިއަށް ވަޑައިގަތީ އެވެ. ނަތީޖާއަކީ އިސްލާމިކް ޔުނިވާސިޓީން ފުރަތަމަ ޕީއެޗްޑީ ފުރިހަމަ ކުރެއްވި ދަރިވަރުގެ ލަގަބު މި އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ 24 ގައި ޝައިހު ރަޝީދަށް ލިބުމެވެ.
"އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ޕީއެޗްޑީ ލިބިއްޖެ. އަލްހަމްދުﷲ،" ރާއްޖޭގައި އޮތް ގެވެށި އަނިޔާގެ ހާލަތާ ގުޅޭ ގޮތުން ޕީއެޗްޑީ ހެއްދެވި ޝައިހު ރަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.
އޭނާ ޕީއެޗްޑީ ނަންގަވަން ފުރަތަމަ ބޭނުންވީ، ފަނޑިޔާރުން އިންސާފުން ހުކުމް ކުރުމުން މުޖުތަމައަށް ލިބޭނެ ފައިދާތަކާ ގުޅޭ ގޮތުންނެވެ. ނަމަވެސް ޕީއެޗްޑީގެ އުސްތާޒް މެލޭޝިއާގެ އިންޓަނޭޝަަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވާސިޓީގެ ޕްރޮފެސަރު ޑރ. އާރިފް އަލީ އާރިފްގެ ލަފާގެ މަތިން ވިސްނުން ބަދަލުކުރެއްވީ އެވެ.
"އެއީ ވަރަށް މޮޅު ބޭފުޅެއް. އޭނާ ވިދާޅުވީ، ރާއްޖޭގައި ގެވެށި އަނިޔާގެ ކަންކަން ވަރަށް ބޮޑެއް ނޫންހޭ. ވަަރަށް ވަރި ގިނަ ގައުމެއް ނޫންހޭ. އެހެންވީމާ އޭގެ މައްޗަށް ޕީއެޗްޑީ ހަދަން ރަނގަޅުވާނެއޭ. އެހެންވެ، އަޅުގަނޑު އެ ގޮތަށް ކުރިއަށް ދިޔައީ،" އަރަބި ބަހުން ތީސިސް ލިޔުއްވި ޝައިހު ރަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.
"ގެވެށި އަނިޔާގެ މައްސަލަތައް ދިމާވާ ގޮތާއި އޭގެ ހައްލާއި އިސްލާމީ ޝަރީއަތުގައި އެކަން ހައްލު ކުރާނެ ގޮތް އަޅުގަނޑު ލިޔެފައި ހުންނާނެ."
ޕީއެޗްޑީއާ ހިސާބަކުން ނުނިމޭ
އެންމެ ޒުވާން އުމުރުގައި އެންމެ ބޭނުންވި ކަންތައް ކިރިޔަކިރިޔާ ހިންގެވޭ ވަރުގައި ހުއްޓައި ހާސިލު ކުރެއްވުމަކީ، ޝައިހު ރަޝީދު ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި އަޒުމެއްގައި ހުންނަ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ވާނެ ކަމެކެވެ. ބޭނުންވަނީ ﷲ މަތިން ހަނދާން ކުރުމާއި އެ ކަމެއްގައި ހިތްވަރު ނެރުމެވެ.
"އަޅުގަނޑަށް މި ހިސާބަށް މި އާދެވުނީ ﷲ ގެ ފަޟުލުވަންތަކަމުން. ﷲ އަށް އިތުބާރު ކޮށްގެން މަސައްކަތް ކޮށްފި މީހަކަށް ކާމިޔާބު ލިބޭނެކަން. އަޅުގަނޑު އިތުބާރުކުރަން ﷲ އަށް. ﷲ އާ ގުޅުން ބަދަހި ކޮށްފައި ބާއްވާ ނަމަ އެ މީހަކަށް ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން އިލްހާމް އަންނާނެ،" ޝައިހު ރަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.
އޭނާ އަށް ޕީއެޗްޑީ ހާސިލު ކުރެއްވުނުއިރު ސިއްހީ ހާލަތު އެހާ ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ. އެހެންވެ، ކިޔަވައި ދެއްވުމަށް ތަންތަނަށް ވަޑައިގެން އަމަލީ ގޮތުން އުޅުއްވަން އެހާ ފަސޭހައެއް ނޫނެވެ. އެ ސަބަބާ ހެދި ޝައިހު ރަޝީދުގެ ކުރިމަގު ދެން އޮތީ މުޖުތަމައަށް ބޭނުންވާ ފޮތްތައް ލިޔުއްވުމަށެވެ. މިހާތަނަށް ވެސް ދީނީ އެކި މައުލޫއުތަކަށް 60 ފޮތް ލިޔުއްވައި ޗާޕް ކުރައްވާފައިވާއިރު، ބައެއް ފޮތްތައް މިހާރު ވެސް ހުރީ ޗާޕްގެ މަގުމަތީގަ އެވެ.
ޝައިހު ރަޝީދު ވިދާޅުވާ ގޮތުން އޭނާ އަބަދުވެސް އުޅުއްވާ ހިތްވަނީ ފޮތްތައް ކިޔުއްވުމުގަ އެވެ.
"އަޅުގަނޑު ނިދާ އެނދުގެ ފަޑިމަތީގައި އަބަދުވެސް އޮންނާނެ އަރަބި ފޮތެއް. އަޅުގަނޑުގެ ބަހަކީ އަރަބި ބަސް ވިއްޔާ. މިހާރު ވެސް މިދަނީ ފޮތެއް ލިޔަމުން،" އަރަބި ބަހާއި އުރުދޫ ބަހުން ފަސޭހަކަމާއެކު ވާހަކަ ދައްކަވާ ޝައިހު ރަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.
ރާއްޖޭގައި ފަހަކަށް އައިސް އުފެދުނު އެންމެ ބޮޑު އެއް ދީނީ އިލްމުވެރިޔާގެ އުމުރަށް ބަލާނެ ކަމެއް ނެތެވެ. މި އިންޓަވިއުގެ ތެރެއިން ވެސް އެންމެ ފާހަގަކުރެވުނު އެއް ކަމަކީ އުމުރުން 79 އަހަރުގައި ވެސް ޝައިހު ރަޝީދުގެ ހަނދާން ގަދަކަމާއި ސިކުނޑި ވަރުގަދަ ކަމެވެ. މީގެ 60 ވަރަކަށް އަހަރު ކުރީގެ ހަނދާންތަކުގެ ތެރެއިިން ފާހަގަކުރެވޭ ތާރީހުތައް ވަރަށް ފަސޭކަމާއެކު ވިދާޅުވަނީ އެއްވެސް އެއްޗަކަށް ބެއްލެވުމެއް ނެތި ހިތުންނެވެ. ކޮންމެ ކަމެއްގެ ވެސް ވާހަކައާއެކު، އަހަރާއި މަހާއި ދުވަސް ވެސް ފަސޭހަ އިން ވިދާޅުވެ އެވެ. މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން ދިމާވި މީހުންގެ ނަންތަކާއި ދުވަސްތައް ވިދާޅުވާއިރު އެއްވެސް އޮޅުމެއް ނެތެވެ.
ޕީއެޗްޑީ ހޯއްދެވުމަށް ގިރާކުރެއްވި ކަންކަމަށް ބަލާއިރު ވެސް ޝައިހު ރަޝީދުގެ އެ ގާބިލުކަން ވަރަށް މުހިންމު ރޯލެއް ކުޅޭނެކަން ޔަގީނެވެ. އުނދަގޫ ދަތުރަކަށް ފަހު، އެކަން ހާސިލު ކުރެއްވުނީ އެހެންވެ އެވެ.