ދިވެހި ޑިވެލޮޕަރުން ދުނިޔޭގައި ދައްކަމުންދާ ނަމޫނާ

ރާއްޖޭގައި ސޮފްޓްވެއާ ޑިވެލޮޕަރުންގެ ޖީލެއް ދޮންވެ ފައްކާވި އިރު ސިނާއަތެއް ލޮލުކޮޅަށް ވެސް ނުފެނުނެ އެވެ. ނެތް ފުރުސަތުތައް ހޯދަން, އެއް ބަޔަކު ތޮށިގަނޑު ފަޅާލާފައި ބޭރަށް ދިޔައީ އެވެ. އެއާއެކު, ރާއްޖޭގެ އެތަކެއް ޑިވެލޮޕަރުން ވަނީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރު ހުރިކަން ސާބިތުކޮށްދީފަ އެވެ. މިހާރު ޑިވެލޮޕަރުން އަންނަނީ ރާއްޖޭގައި ތިބެގެން ވެސް ބައިނަލްއަގުވާމީ ދަނޑުގައި ކުޅެވިދާނެކަން ދައްކަމުންނެވެ.

ލޮޓީފައިލްސްގެ ބާރު ކުރިއެރުމުން އެކަން ފެނެ އެވެ. އެމެރިކާގެ ސެން ފްރެންސިސްކޯ އާއި މެލޭޝިއާގެ ކުއާލަ ލަމްޕޫރުގައި ހިންގާ ކުންފުންޏަކަށް ވިޔަސް, ލޮޓީފައިލްސްގެ 16 ދިވެހި މުވައްޒަފުންގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްރަށުގައި ތިބެގެން މަސައްކަތްކުރާ ހަ ޑިވެލޮޕަރަކު ހިމެނެ އެވެ.

އެނިމޭޝަން ހެދުމުގެ މަސައްކަތަށް އިންގިލާބީ ހައްލެއް ގެނެސްދީގެން ދުނިޔޭގެ ޑިޒައިން އިންޑަސްޓްރީ ބަދަލުކޮށްލި ލޮޓީފައިލްސްއަކީ ދިވެހި ޑިވެލޮޕަރުންގެ އީޖާދެކެވެ. އެ ޕްލެޓްފޯމް އުފަންކުރިތާ ދެތިން އަހަރު ތެރޭ މިލިއަނަކަށް ވުރެ ގިނަ ޔޫޒަރުންނާއި މައިކްރޮސޮފްޓުގެ ފަންޑިން ހޯދި އިރު, ލޮޓީފައިލްސް ކުންފުނީގެ ބާނީންނާއި މުވައްޒަފުންގެ ތެރޭގައި ވެސް ދިވެހިން ގިނަ އެވެ. ކޯ-ފައުންޑަރު އަދި ޗީފް ޓެކްނޮލޮޖީ އޮފިސަރު ނަސްރުﷲ އަދުނާން (ނައްޓު), ލޮޓީފައިލްސްގެ ޑިވެލޮޕަރުން ސިފަކުރަނީ ދެ ލަފުޒަކުންނެވެ; "ލެޖެންޑުން" އަދި "ރޮކްސްޓާސް" އެވެ.

މިސާލަކަށް, ނާއިލް އަބްދުއްރަހުމާން (ކުޑަނާއި) އާއި އަހުމަދު އަލީ (އައްމަޑު) އެވެ. މި ފަހުން ދިވެހި އިތުރު ޑިވެލޮޕަރުން ލޮޓީފައިލްސްއާ ގުޅި, މެލޭޝިއާ އަށް ބަދަލުވި އިރު ނާއި އާއި އައްމަޑު ހިމެނެނީ ރާއްޖޭގައި ތިބެގެން މަސައްކަތްކުރަން ބޭނުންވި މުވައްޒަފުންގެ ތެރޭގަ އެވެ. ލޮޓީފައިލްސް ޕްލެޓްފޯމް އުފެއްދުމުގައި ވެސް ހިއްސާވި ނާއި, 33, އެންމެ ފަހުން އެ ކުންފުންޏާ ފުލްޓައިމްކޮށް ގުޅިފައި ވެސް މާލޭގައި މަޑުކުރީ އެވެ. އައްމަޑު ,29, ހަމަޖެހިލައިގެން ހުރީ އޭނާގެ އުފަން ރަށް ފުވައްމުލަކުގަ އެވެ.

ދިވެހި ޑިވެލޮޕަރުން ބުނާގޮތުގައި ރާއްޖެ އާއި އެހެން ގައުމުތަކުގެ ޑިވެލޮޕަރުން ގިނަ ފަހަރު ތަފާތެވެ. އެއީ އެހެން ތަންތަނުގެ މީހުން ވަކި ކަމަކަށް ހާއްސަވެފައި ތިބޭ އިރު ދިވެހިންނަށް ތަފާތު ހުނަރުތައް ލިބިފައި ހުންނާތީ އެވެ. އެއް ސަބަބަކީ ދިވެހި ޑިވެލޮޕަރުން މިހާތަނަށް މަސައްކަތްކުރަން ޖެހިފައިވާ ގޮތުން ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ދަސްކުރަން ފާޑަކަށް މަޖުބޫރުވެފައި އޮތުމެވެ.

"ރާއްޖޭގެ ކުންފުނިތަކުގައި ގިނަ ފަހަރު މި މަސައްކަތްކުރަނީ މަދު ވަސީލަތްތަކާ އެކީގައި. ގިނަ ފަހަރު އެކެއް ނުވަތަ ދެ ޑިވެލޮޕަރުން ހުރިހާ ކަމެއް ކުރާނީ," އައްމަޑު ބުންޏެވެ.

އައްމަޑު ވެސް އަދި ނާއި ވެސް ދެކޭ ގޮތުގައި ދިވެހިން "ހުރިހާ އެއްޗެއްގައި ހޭކިފައި" ތިބުމަކީ ރަނގަޅެކެވެ.

"މިއީ ހަގީގަތުގައި އަހަރެމެންނަށް އޮންނަ ވަރަށް ބޮޑު އެޑްވާންޓޭޖެއް. މި ގޮތަށް ގިނަ ހުނަރުތަކެއްގެ ތަޖުރިބާ ހުރި މީހުންނެއް ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ތަނަކުން ނުލިބޭނެ," ނާއި ބުންޏެވެ.

"ހާއްސަކޮށް ސަރުކާރު އޮފީސްތައް ކަހަލަ ތަންތަނުގައި އުޅެފައި ތިބި މީހުން ހުންނާނެ ހުރިހާ ކަމެއް ކޮށްފައި. އެހެންވީމާ މިސާލަކަށް ވެބްސައިޓެއް ހަދާއިރު ދިވެހިން ބޭނުންކުރާ ވިސްނުން އެހެން މީހުންނާ ތަފާތު. ސަބަބަކީ އަހަރެމެން އެކަން ކުރަން ފަށަނީ އޭތި އެހެން ސިސްޓަމްތަކުގައި މަސައްކަތްކުރާނެ ގޮތް ވެސް އެނގި ތިބެ."

ލޮޓީފައިލްސް އަށް ނުވަ މިލިއަން ޑޮލަރުގެ އިންވެސްޓްމެންޓެއް ލިބުނު ހަބަރާ އެކު ރާއްޖޭގެ ސަރުކާރުތަކަށް ދިވެހިން ފާޑުކިޔަން ފެށީ, ޑިވެލޮޕަރުންގެ ގާބިލްކަން ބަލައިގެންފައި ނެތީމަ އެވެ. ގައުމަށް ވެސް ކުރިއެރުން ހޯދަން ޑިވެލޮޕަރުންނަށް ފަހި މާހައުލެއް ގާއިމްކޮށްދޭން ނުކުޅެދިފައިވާތީ އެވެ. އެތައް ބަޔަކު ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި ޑިވެލޮޕަރުން ރާއްޖެ އަށް ރީތި ނަން އެ ހޯދައިދެނީ ސަރުކާރުގެ އެއްވެސް އަޅާލުމެއް ނުލިބި, އެކަނިމާއެކަނި ކުރާ ހިތްވަރުން ބޮޑެތި ހުރަސްތައް ގިރާކޮށްފަ އެވެ.

ފެންވަރު ރަނގަޅު އިންޓަނެޓުން ފެށިގެން މާލީ އެހީތެރިކަމާ ހަމައަށް އެތައް ކަމެއް ޑިވެލޮޕަރުންނަށް ކޮށްދޭން ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ ގޮވާލަމުންނެވެ. ޑިވެލޮޕަރުން ބޭނުންވާ ކުރިއެރުންތަކަށް އިންވެސްޓްކޮށް ޓެކް އިންޑަސްޓްރީއެއް ބިނާކޮށްގެން ރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދު ފުޅާކުރެވެން ވެސް އެބަ އޮތް ކަމަށް ދެކޭތީ އެވެ.

ލޮޓީފައިލްސް އަށް މަރުހަބާ ވިދާޅުވެ ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ކުރެއްވި ޓްވީޓަށް ޝުކުރުއަދާކުރަމުން އެ ކުންފުނީގެ ޑިވެލޮޕަރު ކަރަމް އަލީ ދިނީ މާނަ ފުން ލަފައެކެވެ; ރާއްޖޭގައި ޓެކްނޮލޮޖީ އަށް ދެން ޝައުގުވެރިވާ ޖީލަށް "އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދިމާވި ފަދަ ދަތި އުނދަގޫތައް ދިމާވިޔަ ނުދޭން އެ މީހުން ބާރުވެރިކުރަން މަނިކުފާނަށް ޔަގީނުން ވެސް މި ފުރުސަތުގެ ބޭނުން ހިއްޕެވިދާނެ އެވެ."

އައްމަޑު އަންނަނީ ލޮޓީފައިލްސް ޕްލެޓްފޯމް ބޭނުންކުރާ ކުންފުނިތަކުގެ މަސައްކަތަށް ބޭނުންވާ ބައި ހަދަމުންނެވެ. ނާއިގެ މައިގަނޑު ޒިންމާއަކީ ދިރާސާކުރުމާއި އަލަށް ކުރެވޭނެ ކަންކަން ހޯދައި އަޖުމަބެލުމެވެ. ދެ ޑިވެލޮޕަރުން ވެސް ބުނަނީ އެ މީހުން ލޮޓީފައިލްސްއާ ދިމާއަށް ދަމައިގަތް ބާރަކީ އެ ކުންފުންޏަށް ވަމުންދިޔަ "އެކްސައިޓިން ކަންތައްތައް" ކަމަށެވެ. ދުނިޔޭގެ ޓެކް އިންޑަސްޓްރީގެ ބޮޑެތި ބާރުތަކުން ލޮޓީފައިލްސް ބަލައިގެންފި އެވެ. ލޮޓީފައިލްސްގައި މަސައްކަތްކުރަނީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ނަގާކިޔޭ ކުންފުނިތަކުގެ ހުނަރުވެރިންނާ ގުޅިފައި ތިބެގެންނެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ކުރިމަގަށް އިތުރު ދޮރުތައް ހުޅުވިގެންދާނެ އެވެ. ދެން އޮތީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުން ވެސް ބޮޑެތި ކަންތައްތަކެއް ހާސިލްކުރަން ލިބޭ ފުރުސަތެވެ. މިއީ, ލޮޓީފައިލްސްގެ ދިވެހި ޑިވެލޮޕަރުން ދެކޭގޮތުގައި, ދެން އަންނަން ތިބި ހުނަރުވެރިންނަށް ވެސް ކޮންމެހެން މުހިއްމު ތަޖުރިބާއެކެވެ.

ނާއި ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ދިވެހި ޑިވެލޮޕަރުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ބާޒާރަށް ނެރެގެން ކުރިއެރުން ހޯދައިދޭން ޖެހެ އެވެ. އޭނާ ބުނީ ދުނިޔޭގެ ތަޖުރިބާ ލިބިގެން ޑިވެލޮޕަރުންނަށް ރާއްޖެ އަށް މާ ފައިދާހުރި ހިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެވޭނެ ކަމަށެވެ. ރާއްޖޭގައި ނުވަތަ ބޭރުގައި ތިބެގެން ވިޔަސް ޑިވެލޮޕަރުން ނަތީޖާ ނެރެދޭނެ ކަމާ މެދު އޭނާ ޝައްކެއް ނުކުރެ އެވެ. މިހާތަނަށް ބޭރަށް ގޮސްގެން ކުރިއެރުން ހޯދި މީހުން އެކަން ސާބިތުކޮށްދީފައިވާތީ އެވެ.

"އަހަރެމެންނަށް މިހާރު އެބަ އެނގޭ ކުރެވޭނެކަން," ނާއި ބުންޏެވެ.