ބިދޭސީން މަދުކުރިޔަސް ދިވެހިން މުރާލި ނުވެ މިކަން ވެދާނެތަ؟

ސެލޫނަކަށް ދާއިރު މަރުހަބާ ކިޔަނީ ބިދޭސީ އެކެވެ. ވަޒީފާ އަށް ދާ މީހާގެ ކުދިން ބަލަހައްޓަން ގެ ވެސް ހަވާލުކުރަން ޖެހެނީ ބިދޭސީއަކާ އެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާ ނަމަ ރާއްޖޭގެ އާބާދީއާ ބިދޭސީން އަރާ ހަމަކުރަނީ އެވެ. ހުރިހާ ދިމާލެއްގައި އޮތީ އެ މީހުންގެ ބާރެވެ. ޓޭކްއަވޭ ކޮފީ ފިހާރަތަކުން ފެށިގެން ކުދިކުދި މާރުކޭޓު ގޮޅިތައް ހަދައިގެން އެ ތަނުގައި ވެސް ރަސްކަމެވެ.

އެކަންކަން ހުއްޓުވަން މިދިޔަ އަހަރުތަކުގައި ވަރަށް ގިނަ ފިޔަވަޅުތަކެއް ސަރުކާރުން އަޅައިފި އެވެ. ހާއްސަކޮށް މިދިޔަ ދެ އަހަރު އެ މައްސަލަތަކުގެ ވާހަކަ ދައްކައި، ސަރުކާރުން އެޅި ފިޔަވަޅުތައް ވެސް ގިނަ އެވެ. ތަންފީޒު ކުރުމުގެ ސްޕީޑުގައި "ކޮށިކަމެއް" ހުއްޓަސް މި ސަރުކާރުން އެ ފިޔަވަޅުތައް ވަނީ ވަރުގަދަކޮށްފަ އެވެ. 

ހޯމްލޭންޑު ސެކިއުރިޓީ މިނިސްޓްރީން މިދިޔަ މަހުގެ 14 ގައި އާއްމުކުރި އުސޫލުގައި ވަނީ ބިދޭސީންނަށް ރާއްޖެއިން ވަޒީފާ ނުދެވޭނެ ދާއިރާތައް އިތުރުކޮށްފަ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، ގިނަ އަދަދެއްގެ ބިދޭސީން މަސައްކަތްކުރާ ދާއިރާތައް ހިމެނެ އެވެ. 

އެ އިސްލާހު ގެޒެޓުކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން އަމަލުކުރަން ވަނީ ފަށައިފަ އެވެ. އެއާއެކު، ދެ އަހަރު ފަހުން ކޯޓާ ނުދޭނެ ނުވަ ދާއިރާއެއް ވެސް ކަނޑައަޅާފައިވެ އެވެ. އެއީ؛

• ހެއާ ޑްރެސަރުން

• ބިއުޓީޝަނުން

• ބޭބީ ސިޓާސް

• ޕާސަނަލް ޓްރެއިނާސް

• އިލެކްޓްރީޝަނުން

• ގެސްޓް ރިލޭޝަން އޮފިސަރުން (އިންގްލިޝް)

• ޓުއާ ގައިޑުން

• އެކައުންޓެންޓުން

• އިމާމުން

ގަވާއިދަށް ގެނައި އިސްލާހުގެ ދަށުން، އެއަށް އަމަލުކުރަން ފަށާތާ ތިން އަހަރުގެ ތެރޭގައި ކޯޓާތައް ބާތިލްކުރަންޖެހޭ ވަޒީފާތައް؛

• ޑައިވަރުން

• ނަރުހުން

• ބިލްޑިން އިކްސްޕެކްޓަރުން

• ސާވޭޔަރުން

• ސައިޓް ސުޕަވައިޒަރުން

• ޕައިލެޓުން

ގަވާއިދަށް އަމަލުކުރާތާ ހަތަރު އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަކަށް ފަހު ކޯޓާތައް ބާތިލްކުރާނެ ވަޒީފާތައް؛

• އިލެކްޓްރިކަލް އިންޖީނިއަރުން

• ޑައިވް އިންސްޓްރަކްޓަރުން

ގަވާއިދަށް އަމަލުކުރަން ފަށާތާ ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަކަށް ފަހު ކޯޓާތައް ބާތިލްކުރާނެ ވަޒީފާތައް؛

• ހައުސް ކީޕިން މެނޭޖަރުން

• ހިއުމަން ރިސޯސް މެނޭޖަރުން

• ޕްރަންޓް އޮފީސް މެނޭޖަރުން

• ޕްރައިމަރީ އަދި ސެކަންޑަރީ ޓީޗަރުން

އެކަމަކު، މި ހިސާބުން ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެއް އެބައޮތެވެ. ބިދޭސީންގެ ބައިވެރިވުން ނެތި ރާއްޖޭގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަރައިގެން ދާނެ ހެއްޔެވެ؟ ރާއްޖޭގެ ވަޒީފާ ބާޒާރަށް ބަލާއިރު ބިދޭސީންގެ ބާރު ވަރަށް ގަދަ އެވެ. ދިވެހިންގެ ކަންނެތް ކަމާއި ފަރުވާކުޑަކަމުގެ ބޭނުން ހިފަނީ ބިދޭސީންނެވެ. ވަޒީފާ ދޭ މީހާ އަށް ވެސް އެ ނޫން ގޮތެއް ނެތިގެން ދުއްވައި ގަންނަނީ ބިދޭސީމީހުންނާ ދިމާލަށެވެ. 

އިމިގްރޭޝަނާ ހަވާލާދީ، ސްޓެޓިސްޓިކްސް ބިއުރޯ އިން އާއްމުކުރި މައުލޫމާތުތައް ދައްކާގޮތުން 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެކަނި ވެސް، ވަޒީފާ އަދާކުރަން މަހަކު 12،000-16،000 އާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ބިދޭސީން ރާއްޖެ އައެވެ. ހަމަ އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެ އަދަދަށް ބިދޭސީން ރާއްޖެ އިން ގޮސްފައިވެ ވެސް ވެ އެވެ. މާނައަކީ، އެ ވަޒީފާތައް އަދާކުރާނެ ދިވެހިން ނެތް ކަމެވެ. 

ހޯމްލޭންޑު ސެކިއުރިޓީ މިނިސްޓްރީން ގެނައި އިސްލާހުން އެންމެ ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާނެ ދާއިރާތަކުގެ ތެރޭގައި ނާސިން އާއި ޓީޗިން ހިމެނެ އެވެ. ޕްރޮފެޝަނަލް ވަޒީފާތަކަށް ބަލާއިރު އެއީ މިހާރު ވެސް ބިދޭސީންގެ ބާރު އެންމެ ވަރުގަދަ ދެ ދާއިރާ އެވެ.  

އެކަމަކު، ދިވެހި ޓީޗަރުން ނުލިބުމުގެ މައްސަލަ ވެސް ބޮޑުވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައި ސަރުކާރުން ގެންނަން ނިންމީ މުހިއްމު ބަދަލެއް ކަމަށް އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީގެ ޕާމަނަންޓް ސެކްރެޓަރީ ޝިފާޒު މުހައްމަދު ގަބޫލުކުރައްވަ އެވެ. 

އޭނާ ވިދާޅުވީ ޓީޗިންއަކީ ހަމައެކަނި ދިވެހިންނަށް ހާއްސަ ދާއިރާއަކަށް ހަމަޖެއްސުމުން، އެ މަގާމުތަކަށް ދިވެހިން ހޯދުމަށް އިސްކަންދެވޭނެ ކަމަށެވެ. އޭގެ މަސައްކަތްތައް މިހާރު ވެސް ކުރަމުން އަންނަކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ. 

ދިވެހި ޓީޗަރުން ހޯދަން ދަތިވާ މައްސަލަ ހައްލުކުރަން މި ސަރުކާރުން އަންނަނީ ގައުމީ ފެންވަރުގައި ދެ މަސައްކަތެއް ކުރަމުންނެވެ. އެއީ، އޭ ލެވެލް ކިޔަވާ ކުދިންގެ ތެރެއިން ޓީޗިން އަށް ޝައުގުވެރިވާ ކުދިންނަށް މަހަކު 1،500ރ. ގެ ސްޓައިޕެންޑެއް ދިނުމާއި ސެން ޓީޗަރުން ތަމްރީނު ކުރަން ގައުމީ ޔުނިވާސިޓީ، އައިޔޫއެމް އަދި ވިލާ ކޮލެޖާ ގުޅިގެން ޕްރޮގްރާމް ހިންގުމެވެ. 

އޭ ލެވެލްގެ ޕްރޮގްރާމުގައި 150 ވަރަކަށް ދަރިވަރުން ވަނީ ބައިވެރިވެފަ އެވެ. 

ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުދިންނަށް ކިޔަވައިދޭން ހާއްސަވާ ޓީޗިންގައި އައިޔޫއެމްގައި މި ވަގުތު ތިބީ 16 ދަރިވަރުންނެވެ. އެކަަމަކު، އަލަށް ފަށާ ސެމިސްޓަރަށް ގުޅުނު ދަރިވަރުންނާ އެކު، ޖުމްލަ 48 ދަރިވަރުން އެ ކޯހުގައި ބައިވެރިވެފައިވާ ކަމަށް އައިޔޫއެމް އިން ބުންޏެވެ.

ވިލާ ކޮލެޖުގައި 45 ދަރިވަރުން އަންނަނީ ސެން ޓީޗިން ހަދަމުންނެވެ. އެމްއެންޔޫގައި އެ ކޯސް ކިޔަވަމުން އަންނަ ދަރިވަރުންގެ މައުލޫމާތެއް ސާފެއް ނުވި އެވެ. 

ޝިފާޒު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ދިވެހި ޓީޗަރުން ނުލިބުމުގެ މައްސަލަ އެންމެ ބޮޑުވެގެން އުޅެނީ ކުދި ރަށްރަށުގަ އެވެ. ބިދޭސީ ޓީޗަރުން ގިނައީ ސެކަންޑްރީ ގްރޭޑުތަކުގަ އެވެ. 

ސްޓެޓިކްސް ބިއުރޯއިން ބުނީ 2024 ވަނަ އަހަރު ނިމުނުއިރު ރާއްޖޭގައި 11،499 ޓީޗަރުން ތިބި ކަމަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި 2،240 ބިދޭސީން ހިމެނެ އެވެ. 

ނަމަވެސް، އާ އުސޫލު ގެޒެޓުކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން އެކަމަށް އަމަލުކުރަން ފެށުމުން ޑިސެމްބަރު 14، 2031 ގެ ކުރިން 2،000 އަށް ވުރެ ގިނަ ދިވެހިން، ޓީޗިންނަށް ތަމްރީނު ކުރަންޖެހޭނެ އެވެ. އެއީ ފަސް އަހަރުގެ މުއްދަތަކަށް، އަހަރަކަށް 448 ޓީޗަރުންނެވެ.

ޝިފާޒު ވިދާޅުވީ ކޮމިއުނިޓީ ލެވެލްގައި ތަރުހީބު ލިބޭ ނަމަ އެ އަދަދަށް ޓީޗަރުން ހަމަވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ކަމަށެވެ. 

"ވަރަށް ބޮޑު ޕަސެންޓެއްގެ ޓީޗާސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބިގެންދާނެ މުޖުތަމައުގެ އެހީތެރިކަން ލިބޭ ކަމަށް ވަންޏާ. ހަގީގަތަކީ، މި އުސޫލު މިގޮތަށް އައުން ވެސް އެއީ އަޅުގަނޑުމެން އުފާކުރަންޖެހޭ ކަމެއް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

"އެއީ މިކަމަށްޓަކައި ހައި ލެވެލްގެ ވިސްނުން ހުރިކަން އެނގޭ އެނގުމެއް އެއީ. އެކަމަށްޓަކައި މަގުފަހިވާނެ ކަމެއް ކަމަށް އިތުރު ރިސޯސްތަކާ އެކަމަށް ވިސްނާކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގޭކަމެއް ހަގީގަތުގައި."

ދިވެހި ޓީޗަރުން ތަމްރީނުކުރުމުގެ ގައުމީ މަސައްކަތް އަހަރުތަކެއް ކުރިން ފެށި އެވެ. ނަމަވެސް، ވަކި ހިސާބަކުން އެކަން މަޑުޖެހުނެވެ.

ޝިފާޒު ވެސް ވިދާޅުވީ އަލަށް ޓީޗިން އަށް ވަންނަ ދިވެހިން މިދިޔަ އަހަރު މަދުވި ކަމަށެވެ. އެކަމަކު، އަލަށް ފެށި މަސައްކަތާ އެކު އެ ނަމްބަރު މައްޗަށް ޖައްސާލެވޭނެ ކަމުގެ އުއްމީދު މިނިސްޓްރީއަށް އެބައޮތެވެ.

ހެލްތު މިނިސްޓްރީގެ ހިއުމަން ރިސޯސް ޑިޕާޓްމަންޓުގެ އިސްވެރިއަކު ވިދާޅުވީ އާ ހޮސްޕިޓަލުތައް އިމާރާތްކުރަމުންދާ ވަރަކަށް ދިވެހިން ނުލިބޭ ނަމަ، އެ ތަންތަން ފޫބައްދަން ގެންނަން ޖެހޭނީ ބިދޭސީން ކަމަށެވެ.

އާ އިސްލާހަށް އަމަލުކުރަން ފެށުމާ ހަމައަށް ދާއިރު ވެސް އެކަށިގެންވާ ވަރަށް ދިވެހި ނަރުހުން ނުލިބިއްޖެ ނަމަ ދެން ޖެހޭނީ އެ ކެޓަގަރީ އަށް އިސްތިސްނާއެއް ދިނުމަށް ކަމާ ގުޅޭ އިދާރާތަކުގައި އެދެން ކަމަށް ހެލްތު މިނިސްޓްރީގެ އޮފިޝަލް ވިދާޅުވި އެވެ.

އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ވަޒީފާއަކަށް މިހާރު ވެސް ފުރަތަމަ އިއުލާންކުރަނީ ދިވެހިން ހޯދާށެވެ. ބިދޭސީން ގެންނަނީ ދިވެއްސަކު ނުލިބުމުން ކަމަށް އޮފިޝަލް ވިދާޅުވި އެވެ.

"ސިވިލް ސާވިސް މިހާރު އޮންނަ އުސޫލުގެ ތެރެއިން ޔަގީންކުރަންޖެހޭ ދިވެއްސެއް ނުލިބޭކަން، ނުލިބިއްޖެއްޔާ ނުލިބުނުކަން އަންގައިދޭ ލިޔުމަކާ އެކު ޖެހޭނީ ބިދޭސީއެއް ނަގަންޏާ ވެސް،" ހެލްތު މިނިސްޓްރީގެ އޮފިޝަލް ވިދާޅުވި އެވެ.

އޭނާ ވިދާޅުވީ ކުދިކުދި ރަށްރަށަށް ދިވެހިން ނަރުހުން ހޯދަން ދަތި ކަމަށެވެ. ނާސިން ކިޔަވާ މީހުންގެ އަދަދު ނިސްބަތުން މަދުނުވިއަސް، މާލެ އާއި ރަށްރަށަށް ބޭނުންވާ ނަރުހުންގެ އަދަދު ވެސް އަދި ގިނަ އެވެ.

އެމްއެންޔޫގައި ހިންގާ ކޯސްތަކުގެ ތެރެއިން، އަބަދުވެސް އެންމެ ޑިމާންޑު ބޮޑު އެއް ކޯހަކީ ނާސިން އެވެ. އެކަމަކު، އެ ކޯހުގައި ކިޔަވަމުން އަންނަ ދަރިވަރުންގެ އަދަދެއް ސާފެއް ނުވި އެވެ. ވިލާ ކޮލެޖުގައި 500 އަށް ވުރެ ގިނަ ދަރިވަރުން އަންނަނީ ނާސިންގެ އެކި ލެވެލްގެ ކޯސްތައް ހަދަމުންނެވެ. 

ހެލްތު މިނިސްޓްރީން 2023 ގައި އާއްމުކުރި މައުލޫމާތުތައް ދައްކާ ގޮތުން ރާއްޖޭގައި 3،716 ނަރުހުން ތިބެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ދިވެހިންގެ އަދަދު 2،370 އަދި ބިދޭސީ ނަރުހުންގެ އަދަދަކީ 1،346 އެވެ.

އޮފިޝަލް ވިދާޅުވީ މިހާރު ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތްކުރާ ދިވެހި ނަރުހުންގެ އަދަދު ވެސް 50 ޕަސެންޓަށް ވުރެ އިތުރުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އޭގެ އިތުރުން ބައެއް ރަށްރަށުގައި މުޅިން ތިބީ ދިވެހި ނަރުހުންކަން ވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.

ވަޒީފާތަކުން ދިވެހިންނަށް އިސްކަންދިނުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އަދި ކުރިއަރައިގެންދާ ވަރަކަށް ދިވެހިންނަށް ލިބޭ ފުރުސަތުތައް އިތުރުކުރަން ވެސް ޖެހެ އެވެ.

އެކަމަކު، މި މުހިއްމު ދާއިރާތަކަށް ބިދޭސީންގެ ބައިވެރިވުމެއް ނެތި ކުރިއަރައިގެންދާނެތޯ ވެސް މިހާރު ވިސްނާލަން އެބަޖެހެ އެވެ. އެއާ އެކު، ދިވެހިންގެ މުރާލިކަން ވަރުގަދަ ކުރުމަށް އިސްކަން ދިނުމަކީ އެންމެ މުހިންމު ކަމެވެ. ޒަމާނުއްސުރެ އޮންނަ ފަރުވާކުޑަކުރުމުގެ މައްސަލަ ހައްލު ކޮށްގެން ނޫނީ ކާމިޔާބެއް ނެތެވެ.